Ontdek de oorsprong van deze wereldberoemde druif in het Franse Cahors

Vraag iemand waar Malbec vandaan komt en de kans is groot dat het antwoord luidt: Argentinië. Logisch ook. Het Zuid-Amerikaanse land heeft deze druif wereldberoemd gemaakt en voor veel wijnliefhebbers zijn Malbec en Argentinië onlosmakelijk met elkaar verbonden.

Toch begint het verhaal van Malbec duizenden kilometers verderop. Niet tussen de indrukwekkende Andes, maar in een veel kleiner wijngebied in het zuidwesten van Frankrijk. Een streek waar geschiedenis, natuur en wijn al eeuwenlang hand in hand gaan.

Welkom in Cahors.

Misschien niet het eerste wijngebied waar je aan denkt, maar wel een plek die iedere wijnliefhebber eigenlijk eens zou moeten ontdekken.

Wie vanuit Toulouse noordwaarts rijdt, ziet het landschap langzaam veranderen. De uitgestrekte vlaktes maken plaats voor glooiende heuvels, kalkstenen rotsen en kronkelende rivierdalen. Midden in dat landschap ligt Cahors, een sfeervolle Franse stad die bijna volledig wordt omringd door een grote lus van de rivier de Lot.

Alleen al de ligging maakt indruk.

De rivier slingert zich als een natuurlijke verdedigingsmuur om de stad heen. Vanaf de omliggende heuvels kijk je uit over wijngaarden, oude stenen huizen en een landschap dat nauwelijks lijkt te zijn veranderd door de eeuwen heen.

Het is dan ook geen toeval dat hier al ruim tweeduizend jaar wijn wordt gemaakt.

De rivier de Lot: levensader van de streek

Waar tegenwoordig toeristen genieten van kano's, wandelroutes en terrasjes aan het water, was de rivier de Lot vroeger van levensbelang voor de wijnhandel.

Voordat vrachtwagens en spoorlijnen bestonden, werden houten vaten gevuld met wijn op boten geladen. Via de Lot bereikten ze de rivier de Garonne en uiteindelijk de haven van Bordeaux. Van daaruit vonden de wijnen uit Cahors hun weg naar Engeland, Nederland en andere delen van Europa.

De rivier bracht niet alleen handel, maar ook welvaart.

Juist daardoor groeide Cahors uit tot een belangrijke wijnstad, lang voordat Argentinië überhaupt bekendstond als wijnland.

Wanneer je vandaag langs de Lot wandelt, is het bijna moeilijk voor te stellen dat dezelfde rivier eeuwenlang de snelweg was voor duizenden liters wijn.

Een stad vol karakter

Cahors is geen grote stad, maar juist dat maakt haar zo aantrekkelijk.

Smalle straatjes leiden je langs gezellige pleinen, eeuwenoude vakwerkhuizen en kleine cafés waar de tijd lijkt stil te staan. Midden in de stad staat de imposante Saint-Étienne-kathedraal, die al sinds de Middeleeuwen pelgrims verwelkomt op weg naar Santiago de Compostela.

Maar het bekendste bouwwerk van Cahors ligt iets verderop.

De Pont Valentré.

Deze indrukwekkende middeleeuwse brug, gebouwd in de veertiende eeuw, is uitgegroeid tot het symbool van de stad. Met zijn drie verdedigingstorens lijkt hij rechtstreeks uit een ridderverhaal te komen. Niet voor niets staat de brug op de Werelderfgoedlijst van UNESCO.

Wie de brug oversteekt, kijkt uit over de rivier de Lot, de omliggende wijngaarden en het landschap waar de geschiedenis van Malbec zich eeuwenlang heeft afgespeeld.

De Romeinen zagen het al

De geschiedenis van de wijnbouw in Cahors gaat veel verder terug dan de Middeleeuwen.

Al in de eerste eeuw na Christus brachten de Romeinen wijnstokken naar deze streek. Zij herkenden direct de potentie van de kalkrijke bodems, de zonnige hellingen en het gematigde klimaat.

De combinatie van warme zomers, koele nachten en de invloed van de rivier zorgde voor ideale omstandigheden om druiven te verbouwen.

Toen het Romeinse Rijk verdween, bleef de wijnbouw bestaan.

Eeuwenlang waren het vooral kloosters die de kennis over wijnbouw in stand hielden. Monniken verbeterden de wijngaarden, selecteerden de beste druivenrassen en legden de basis voor de kwaliteit waar Cahors later bekend om zou worden.

De zwarte wijn van Frankrijk

Vanaf de Middeleeuwen groeide Cahors uit tot een van de belangrijkste wijngebieden van Frankrijk.

De rode wijnen uit de streek vielen direct op door hun uitzonderlijk diepe kleur. Waar veel andere Franse wijnen in die tijd lichter van kleur waren, produceerde Cahors krachtige, bijna ondoorzichtige rode wijnen.

Niet voor niets kregen ze de bijnaam Vin Noir, oftewel de zwarte wijn.

Deze donkere wijnen waren geliefd aan verschillende Europese hoven en werden zelfs gebruikt om lichtere Bordeauxwijnen meer kleur en structuur te geven.

Dat laatste zorgde overigens ook voor spanningen.

De wijnhandelaren uit Bordeaux zagen de populariteit van Cahors niet altijd graag groeien. Omdat alle wijn via Bordeaux werd verscheept, kregen de wijnen uit Cahors soms pas laat toestemming om naar zee te worden vervoerd. Dat beperkte hun afzet en gaf Bordeaux een commercieel voordeel.

Toch bleef Cahors een naam die onder wijnliefhebbers veel respect afdwong.

En dat is eigenlijk nog steeds zo.

Een wijngebied dat keer op keer moest terugvechten

De geschiedenis van Cahors kent niet alleen hoogtepunten. Sterker nog, het wijngebied heeft meerdere keren op het punt gestaan zijn belangrijke positie te verliezen.

Zoals eerder genoemd hadden de wijnhandelaren in Bordeaux veel invloed op de export. Wijnen uit Cahors mochten vaak pas worden verscheept nadat de Bordeauxwijnen al waren verkocht. Dat beperkte de afzetmogelijkheden en zette de streek economisch op achterstand.

Alsof dat nog niet genoeg was, kreeg Cahors in de negentiende eeuw te maken met de allesverwoestende druifluis phylloxera, die vrijwel alle Europese wijngaarden aantastte. Ook hier moesten complete wijngaarden opnieuw worden aangeplant op Amerikaanse onderstokken.

En de tegenslagen hielden niet op.

In 1956 trof een uitzonderlijk strenge winter de streek. Temperaturen ver onder het vriespunt vernietigden een groot deel van de wijngaarden. Veel wijnboeren zagen hun levenswerk in één nacht verloren gaan en besloten nooit meer opnieuw te beginnen. Het areaal kromp daardoor dramatisch.

Toch gaven de overgebleven wijnmakers niet op.

Vanaf de jaren zeventig en tachtig investeerden zij in kwaliteit in plaats van kwantiteit. Oude wijngaarden werden opnieuw aangeplant, moderne technieken werden gecombineerd met eeuwenoude tradities en de focus kwam steeds meer te liggen op het unieke karakter van Cahors.

Misschien is dat wel de grootste kracht van dit wijngebied. Niet dat het altijd succesvol is geweest, maar dat het na iedere tegenslag weer is opgestaan.

Van Cahors naar de wereld: de reis van Malbec

Hoewel Cahors al eeuwenlang bekendstaat om zijn donkere rode wijnen, werd de druif lange tijd niet eens Malbec genoemd.

In Zuidwest-Frankrijk hoor je nog regelmatig namen als Côt of Auxerrois. Dat zijn oude benamingen voor dezelfde druif, die van streek tot streek konden verschillen. Pas later werd de naam Malbec internationaal de bekendste.

Modern DNA onderzoek laat zien dat Malbec is ontstaan uit een natuurlijke kruising van twee oude Franse druivenrassen. Daarmee is nogmaals bevestigd dat de oorsprong van deze druif in Frankrijk ligt en niet in Argentinië.

Toch zou juist Argentinië ervoor zorgen dat Malbec wereldberoemd werd.

De oversteek naar Argentinië

Halverwege de negentiende eeuw wilde Argentinië de kwaliteit van zijn wijnbouw verbeteren. De regering nodigde daarvoor de Franse landbouwkundige Michel Aimé Pouget uit om Europese druivenrassen naar het land te brengen.

In 1853 nam hij verschillende druiven mee, waaronder Malbec.

Waar de druif in Frankrijk regelmatig werd geconfronteerd met voorjaarsvorst, schimmeldruk en wisselende weersomstandigheden, vond Malbec in Argentinië bijna ideale omstandigheden.

Vooral in Mendoza, aan de voet van het Andesgebergte, voelde de druif zich uitstekend thuis.

Overdag zorgen de vele zonuren voor een optimale rijping van de druiven, terwijl de koele nachten op grote hoogte de frisheid behouden. Smeltwater uit de Andes maakt irrigatie mogelijk in een verder droog klimaat.

Het resultaat?

Malbec ontwikkelde zich daar tot een wijn met rijp zwart fruit, zachte tannines en een toegankelijke stijl die wereldwijd geliefd werd.

Waar Cahors eeuwenlang bekendstond als de Malbecregio, werd Argentinië uiteindelijk het gezicht van de druif.

Twee landen, een druif

Dat maakt Malbec misschien wel één van de interessantste druiven ter wereld.

Want hoewel het genetisch exact dezelfde druif is, proef je twee totaal verschillende stijlen.

Malbec uit Cahors

Een klassieke Cahors herken je vaak aan:

• aroma's van bramen, zwarte bessen en pruimen;
• tonen van viooltjes, laurier en kruiden;
• soms aardse en minerale nuances;
• stevige maar verfijnde tannines;
• een frisse structuur;
• een uitstekende bewaarpotentie.

Cahors is geen wijn die indruk probeert te maken met zoveel mogelijk rijp fruit. Hij draait juist om balans, spanning en elegantie.

Veel liefhebbers vergelijken een goede Cahors eerder met een klassieke Bordeaux dan met een moderne Argentijnse Malbec.

Malbec uit Argentinië

In Argentinië zie je een heel andere stijl.

Door het warmere klimaat en de hoge ligging ontwikkelen de druiven veel rijp fruit.

Daardoor proef je vaak:

• rijpe pruimen;
• zwarte kersen;
• bramenjam;
• chocolade;
• vanille wanneer hout wordt gebruikt;
• zachtere tannines.

Dat maakt Argentijnse Malbec vaak toegankelijker voor een breed publiek.

Het zijn heerlijke wijnen, maar ze vertellen een ander verhaal.

Waarom smaken ze zo verschillend?

Het antwoord ligt grotendeels in het terroir.

Dat is een begrip dat je tijdens wijnproeverijen misschien vaker hoort. Het omvat alles wat invloed heeft op de uiteindelijke wijn: bodem, klimaat, ligging van de wijngaard en zelfs de manier waarop een wijnmaker werkt.

In Cahors groeien de druiven op kalksteen, klei en grindterrassen langs de rivier de Lot. De winters zijn relatief koel en de temperatuurverschillen tussen dag en nacht zorgen ervoor dat de druiven langzaam rijpen. Hierdoor behouden ze hun frisse zuren en ontwikkelen ze veel complexiteit.

Mendoza kent juist een droog, zonnig klimaat. De wijngaarden liggen vaak tussen de 800 en 1.500 meter boven zeeniveau. Dankzij de vele zonuren rijpen de druiven volledig, terwijl de koele nachten voorkomen dat de zuren helemaal verdwijnen.

Het mooie is dat beide gebieden optimaal gebruikmaken van hun eigen omstandigheden.

Niet beter.

Niet slechter.

Gewoon anders.

En juist dat maakt wijn zo fascinerend.

Welke Malbec past bij jou?

Er bestaat eigenlijk geen goed of fout.

Zoek je een krachtige wijn met veel rijp fruit die je ook prima zonder eten kunt drinken? Dan spreekt een Argentijnse Malbec je waarschijnlijk direct aan.

Houd je meer van structuur, frisheid en een wijn die zich prachtig ontwikkelt aan tafel? Dan is Cahors absoluut een ontdekking waard.

Persoonlijk vind ik dat Cahors soms nog weleens wordt onderschat. Misschien juist omdat Argentinië de afgelopen decennia zoveel aandacht heeft gekregen.

Dat is jammer.

Want wanneer je een mooie Cahors proeft, ontdek je niet alleen een heerlijke wijn, maar ook een stukje wijnhistorie.

Een wijn die vraagt om goed gezelschap

Cahors is misschien niet de eerste wijn waar je aan denkt wanneer je de barbecue aansteekt. Toch vind ik dat juist jammer.

Waar veel mensen kiezen voor een fruitige Argentijnse Malbec of een krachtige Primitivo, biedt Cahors iets heel anders. De stevige structuur, frisse zuren en kruidige tonen zorgen ervoor dat de wijn prachtig overeind blijft naast gegrild vlees, zonder zwaar of log te worden.

Denk bijvoorbeeld aan:

• Entrecote of ribeye van de barbecue
• Lamskoteletten met rozemarijn
• Gegrilde entrecote met chimichurri
• Pulled beef
• Eendenborst
• Gerijpte kazen

Juist doordat Cahors niet alleen op kracht leunt, maar ook op elegantie, blijft iedere slok interessant.

Het is zo'n wijn waarbij je ongemerkt steeds weer een nieuw aroma ontdekt.